Grade ( in English) : Grade 7F
Admission Number : 25479
K.A.Yesandu dulneth kulawardhana
අනුරාධපුර ගමන
මෙවර පාසල් නිවාඩු කාලයේදී පවුලේ අය සමග (ආච්චි,අප්පච්චි,අම්මා සහ අපේ නෑදෑයන් පිරිස) මම අනුරාධපුර ජය ශ්රී මහා බෝධිය, රුවන්වැලි මහා සෑය,අටමස්ථානය ඇතුඵ ස්ථාන වන්දනා කිරීමට ගියෙමු. මුලින්ම පූජණීය ස්ථාන වැද පුදාගත් අපි ඉසුරුමුණිය විහාරය නැරඹීමට ගියෙමු. එහිදී මට ලැබුණු පොතක තිබු ඉසුරුමුණිය විහාරය ගැන තොරතුරැ කීපයක් ඔබගේ දැන ගැනීම සඳහා මෙසේ ඉදිරිපත් කරමි. අනුරාධපුර ගමන මගේ ජීවිතයේ අමතක නොවන අත්දැකීමක්.
ඉසුරුමුණිය විහාරය.
ජය ශ්රී මහා බෝධියේ සිට කිලෝමීටර 2 ක් සහ අනුරාධපුර දුම්රිය ස්ථානයේ සිට කිලෝමීටර 3 ක් දුරින් පිහිටි ඉසුරුමුණිය යනු අනුරාධපුරයේ පිහිටි බෞද්ධ විහාරස්ථානයකි. තිස්ස වැව පැත්තේ පිහිටා ඇති මෙය අනුරාධපුරයේ ජනපිය ඓතිහාසික ස්ථානවලින් එකකි. මුලින් මේඝගිරි විහාරය ලෙස හැඳින්වූ ඉසුරුමුණිය විහාරය දේවානම්පිය තිස්ස රජුගේ පාලන සමයේදී උසස් කුල දරුවන් 500 ක් සඳහා ආරාම සංකීර් ණයක් ලෙස ඉදිකරන ලද අතර පසුව එහි පාරිශුද්ධත්වය හේතුවෙන් විහාරස්ථානයක් බවට පරිණාමය විය. ඉන්පසු එය කාශ්යප රජු (කි.ව. 473 – 491) විසින් ප්රතිසංස්කරනය කරන ලදී. පුරාවෘත්තයට අනුව, මෙය පුලස්ති ඍෂි ජීවත් වූ ස්ථානය සහ රාවණා රජු උපත ලැබූ ස්ථානයයි. මෙම ස්ථානයට වසර 5000 ක පමණ ලිඛිත ඉතිහාසයක් ඇත. මෙම ආකර්ශනීය පාෂාණ විහාරස්ථානය අර්ධ වශයෙන් ඉදිකර ඇත්තේ ඉදිරිපසින් සුන්දර පොකුණක් සහ පසුපස බිත්තිය පිහිටි ගල් පර්වතයක් සහිත ගුහාවක ය. පසු කාලයකදී මෙම පර්වතය මත කුඩා ස්ථූපයක් ඉදිකරන ලදී. ඉසුරුමුණියට පිවිසෙන දර්ශනීය දොරටුවේ, විවරයක දෙපස පර්වතයක් දැකිය හැකි අතර, මෙම පර්වතය පොකුණකින් නැඟී එන බව පෙනේ. පොකුණේ පිටුපස මායිම්ව ඇති පාෂාණ මුහුණත විශිෂ්ට පාෂාණ කැටයම් කිහිපයකින් හොඳින් අලංකාර කර ඇත. එකක් අලි රංචුවක වන අතර එය පොකුණේ ඔවුන්ගේ සෙල්ලක්කාර කම් පිළිබඳ හැඟීමක් ලබා දෙයි. මූර්තියේ රංචුවේ නායක අලියාගේ තේජස ද ඉතා හොදින් පෙන්වා ඇත. අනෙක වාඩි වී සිටින මිනිසෙකුගේ සහ ඔහු පිටුපස සිටින අශ්වයෙකුගේ හිසකි.
ඉසුරුමුණිය පෙම්වතුන්.
දේවමාළිගාවේ කොටසක අලංකාර ගල් කැටයම් සහිත කාමරයක් ඇති අතර එහි ඇති වඩාත් පුසිද්ධ මූර්තිය වන්නේ ‘ඉසුරුමුණිය පෙම්වතුන්’ ය. මෙය මුලින් රාජකීය පීති උද්යාන වලින් හමු වූ අතර මෙහි ගෙන එන ලදී. මෙම කැටයම වර්තමානයේ ඉසුරුමුණියේ කුඩා පුරාවිදයා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇත. පෙම්වතුන් දුටුගැමුණු රජුගේ පුත් සාලිය සහ ඔහුගේ රාජකීය නොවන බිරිඳ අශෝකමාලා ලෙස හඳුනාගෙන ඇත,ඇය අසමසම සුන්දරත්වයක් හෙබි කාන්තාවකි. අශෝකමාලා “චණ්ඩාල” නම් පහත් කුලයට අයත් වූ අතර සාලිය කුමරු මෙම පහත් කුලයට අයත් ගැහැණු ළමයෙකු සමඟ විවාහ වීමෙන් ඔහුගේ රාජකීය පදවිය අහිමි කර ගත්තේය.මෙය පුරාණ ලංකාවේ වඩාත්ම පුසිද්ධ ආදර කතා වලින් එකකි. තවද දොරටුවේ ඇති සඳකඩපහණ, දේවමාළිගාවට ඇතුළු වන ස්ථානයේ ඇති මුරගල් සහ බැලස්ට්රේඩ් ගල්වලින් නිමවා ඇති විශිෂ්ට කැටයම් වේ. මෙම විහාරයෙන් යාර කිහිපයක් දුරින් රාජකීය උද්යානය වන රන්මසු උයන පිහිටා ඇත.
ඉසුරුමුණියේ මිනිසා සහ අශ්ව පුතිමාව.
වඩාත්ම අද්විතීය මූර්තිය වන්නේ ප්රදාන දේවාල ශාලාවට යන පඩිපෙළේ වම් පසින් ඇති පර්වතයේ කැටයම් කර ඇති මිනිසා සහ අශ්වයා ය.මෙම මූර් තිය “එක් වරක් දුටු විට අමතක කළ නොහැකි මූර් තියකි.මෙම කැටයම බිම සිට අඩි 15 ක් පමණ ඉහළින් පිහිටා ඇත. ඉණේ සිට හිසෙහි ඔටුන්න දක්වා අඩි 2 7 1/2 ක් උසින් යුත් ජීවමාන පුමාණයට වඩා තරමක් කුඩා වාඩි වී සිටින රූපය නොගැඹුරු, ආරුක්කු කුහරයක් තුළ පිහිටා ඇත.
රාජකීය පවුලේ කැටයම්.
රාජකීය පවුලේ කැටයම් කළුගල් තහඩුවක් මත කැටයම් කර ඇත. මෙම තහඩුව මත මිනිස් රූප පහක් කැටයම් කර ඇත. මැද ඇති මිනිස් රූපය දුටුගැමුණු රජු වන අතර, ඔහුගේ හිස මත උස ඔටුන්නක් සහ ඔහුගේ පපුව වටා “පුන නූල්” ඇත. ඔහුගේ වම් පසින් තවත් මිනිස් රූප දෙකක් ඇත. ඔවුන් ඔහුට “විජිනිපතකින්”පවන් සලමින් සිටිති. කි.ව. 8 වන සියවසට අයත් මෙම කැටයම “අර් ධ උන්නත”ලෙස නෙලා ඇත.
මේ කැටම පිළිබඳ තවත් මතයක් ලෙස,
දුටුගැමුණු රජුගේ රාජ සභාව ලෙස සැලකෙන රාජ සභා දර් ශනයක් නිරූපණය කරන බවද දුටුගැමුණු රජුගේ පුත් සාලිය සහ අශෝකමාලාගේ විවාහ මංගලය දර් ශනයක් නියෝජනය කරන බවද පරණවිතාන මහතා විශ්වාස කරයි. තරුණ කුමාරයාට ඔහුගේ ගෞරවය ලැබෙනු ඇත, එහි රජු ඔහුගේ බිසව හෝ පියතම කාන්තාව ඔහුගේ පසෙකින් වාඩි වී සිටී. කුමාරයා පියා අසල බිම යටහත් පහත් හා ගෞරවනීය ආකල්පයකින් වාඩි වී සිටින අතර අශෝකමාලා රැජින පිටුපස නොපෙනෙන ස්ථානයක වැතිර සිටී.
ඉසුරුමුණියේ පොකුණේ ඇති අලි කැටයම්.
මෙම කැටයමේ අලි ඇතුන් හතර දෙනෙකු සිටී. ඔවුන් ස්නානය කරන ආකාරය එහි දැක්වේ. මෙහි ඇති අලි රූප ඉන්දියාවේ”මාමල්ලපුරම්” හි අලි රූපවලට බෙහෙවින් සමාන ය.
ඉසුරුමුණියේදී, පුරාණ ලාංකික ශිල්පීන්ගේ කලාත්මක නිර් මාණ සතුන්, දෙවිවරුන් සහ සංකේතාත්මක රූප නිරූපණයන් ඇතුළු විශ්මය ජනක කැටයම් ඔබට දැක ගත හැකිය. නෙළුම් පොකුණක් අසල පිහිටා ඇති අතර ස්වාභාවික පාෂාණ සැකැස්මෙන් වටවී ඇති මෙම විහාරස්ථානය සන්සුන්, ආද්යත්මික අත්දැකීමක් සොයන අයට කදිම ස්ථානයකි.කි.පූ 3 වන සියවසේ ලංකාවේ අනුරාධපුරයේ ඉදිකරන ලද ඉසුරුමුණිය විහාරයේ බුද්ධ මන්දිරය තුළ පරිනිර් වාණ ඉරියව්වෙන් යුත් පූජනීය සැතපෙන බුද්ධ පුතිමාවක්ද දැක ගත හැක.